Het verhaal van een Baervoets familie in Heyst a/z (1796 - 1976)

Het verhaal van een Baervoets familie in Heyst a/z (1796 - 1976)

Paul B. Mattelaer

Door de aanleg van een spoorlijn in 1850 kreeg het toenmalige dorp van vissers en boeren een enorme boost door de komst van vele toeristen en ook kunstenaars zoals Stephan Zweig, Felicien Rops en Guy de Maupassant (1850-1893). Deze 23-jarige Franse schrijver bekend voor zijn novellen is op 8 juli 1887 met een luchtballon geland te Heist vanuit Parijs. ¹ Zoals vele kunstenaars, de lijst is groot, is hij gestorven ten gevolge van syfilis.² Heist wordt de derde badstad na Oostende en Blankenberge. Er ontstond een bouwwoede van hotels. Charles Baervoets liet in 1891 een groot hotel optrekken, namelijk het Grand Hotel des Bains en zijn zus Stephanie ³, getrouwd met Desire Paternoster waren uitbaters van het Hotel de la Marine en later van het Grand Hotel du Phare.

Genealogie Familie Baervoets

De wortels van de familie Baervoets lagen in de 17^de eeuw in Kanegem, thans een deelgemeente van Tielt. Baervoets werd dikwijls in de akten geschreven als 'Baerevoets of Barrevoets'. Verwantschappen zijn niet gemakkelijk te bepalen. Voor de Franse Revolutie moest men beroep doen op kerkelijke archieven.

De ouds bekende is Frans Baervoets, geboren te Kanegem 1698.⁴ Het is niet uitgesloten dat hij een voorouder was van de familie Baervoet van Heist.

Generatie I. De 'stamvader' was de molenaar Joseph Baervoets die geboren werd te Heist in 1767 ⁵ gehuwd met Izabella Cattoor uit Dudzele⁶ en nog in leven in 1854 ⁷. Hun kinderen waren

Generatie II.

II 1. Jan (Joannes) Baervoets, (°H ? - T Heyst 1823). Hij was bakker, gemeenteraadslid in 1803, lid van het 'Bureel van Weldadigheid' 1820 en schoolmeester in december 1823.⁸

11.2 Jacob Baervoets, (°H ? -T Heyst 27 sept 1829). Als koster aangesteld op 26 mei 1828, een jaar voor zijn overlijden.

11.3      Bernard Baervoets, (°Heyst ca 1810, T Heyst ca. 1874). Hij was gehuwd met Maria Hinjon

(° Westkapelle 181 - T Heyst 22 mei 1889); hotelier.

Generatie III. De kinderen van Bernard,

iii 3.1 Augustin (°Heyst 1844), vroeg gestorven.

iii 3.2 Charles (°Heyst 1854, T Schaarbeek 21 april 1907) x Leonie Verlinde. iii 3.3 Francois (°Heyst 1856), vroeg gestorven.

iii 3.4 Stephanie (°Heyst 1859), waren de feitelijke uitbaters van het hotel in de zomermaanden. Rond 1867 bouwde Bernard het 'Pavilion de la Plage', later omgebouwd tot 'Hotel de la Plage'. Met de gemeenteraadsverkiezingen van 1866 werd Bernard verkozen tot gemeenteraadslid. Gezien het cijnsrecht waren er slechts 60 kandidaten. Hij was ook reder. In de jaren 1860 waren er meerdere dodelijke scheepsrampen op een schuit van B. Baervoets. Een der grootste en wreedste schipbreuken was die van de ‘Noorweegschen driemaster Resoluut', op 6 april 1887. In 1860 werd de spoorlijn Brugge-Heist aangelegd. In dat jaar opende hij het 'Hotel de la Plage'.

Generatie IV. De Kinderen van Charles en Leonie. ⁹

iv 3.2.1 Berthe, (°Heist 1885- T Knokke 1971).

iv 3.2.2 Marcel, (°Heist 1890 - T Menton 1965), eigen houtimportzaak; ongehuwd. iv 3.2.3 Siegfried, (°Heist 1894 - T Zeebrugge 1936), ongehuwd.

iv 3.2.4 Paula, (° Heist 1897- T 1967) x Auguste Feron, zaakvoerder HHI, (°Leuze 1863-T Brussel 1961). iv 3.2.5 Werner, (°Heist1898 T Brussel 1960), ? Vandermenschbrugge.

Generatie V.

Kinderen van Berthe, gehuwd met Dr. Reimond De Beir, arts te Knokke:

V 3.2.1.1 Raimond jr. (°1909 - + 1972); V 3.2.1.2 Lieve (°1911 - +2005); V 3.2.1.3 Frank (°1914 - +2011).

V 3.2.1.4 Stefaan (°1917 - +2007); V 3.2.1.5 Emmanuel (°1919- +2008); V 3.2.1.6 Paul (°1922 - + 2014).

V 3.2.1.7 Patrick (°1924 - + 2020); V 3.2.1.8 Willem (°1927 - + 2020).

Kinderen van Paula Baervoets en Auguste Feron:

V 3.2.4.1 Fernande (° 1920 - T 1997) x Marcel Schreder (1914 - + 1999), Ondernemer.

V 3.2.4.2 Anne Marie (Mimi) (°1928 - +1981) gehuwd met Jean Meerbergen (°1919- + 1973).

V 3.2.4.3 Jacques (°1925 - + 2008) , gehuwd met Andree Merckx (°1935 - + 2012), laatste zaakvoerder. van het 'Hotel des Bains'. Afgebroken in 1976.

Kinderen van Werner Baervoets:

V 3.2.5.1 Victor

V 3.2.5.2 Raymond Baervoets (° Brussel 1930; T Rome 1989). Componist van atonale muziek.

Generatie VI.

Kinderen van Fernande Feron en Marcel Schreder:

vi 3.2.4.1.1 Edith (° 1945); 3.2.4.1.2 Jean Schreder (° 1948); vi 3.2.4.1.3 Agnes (°1952).

Kinderen van Anne Marie Ferron en Jean Meerbergen:

vi 3.2.4.2.1 Alain (°1950) ; vi 3.2.4.2.2 Anne (°1954), vi 3.2.4.2.3 Aline (°1960); vi 3.2.4.2.4 Nadine (°1960).

Biografie van enkele familieleden.

De Molen van Joseph Baertvoets 10

Joseph Baervoets.

De molen bevond zich ten zuiden van het dorp.

Bernard Baervoets.

(°Heist ca 1810, T Heist ca. 1874). Hij was na de Belgische Onafhankelijkheid opgeroepen bij de Belgische krijgsmacht en vocht tegen de Hollanders bij de 'Tiendaagse Veldtocht' van de Hollanders in 1830, gewonnen door de Belgen. In juni 1832 werd hij aangesteld als grenswachter. Hij was gehuwd met Maria Hinjon (° Westkapelle 1813; T Heist 22 mei 1889).

Het echtpaar woonde met de kinderen in de Kerkstraat nr.22. Als weduwe sinds 1875 tot 1890 was zij gasthofhoudster van het Hotel de la Marine in Heist, gelegen op het latere Heldenplein bij het Kursaal.

Stephanie Baervoets, (°Heyst 6.10.1859/+ 15.12.1899), x 17 oktober 1877 Desire Paternoster
(°Coxyde 11.08.1856¹⁰) (uittreding Heyst 18.11.99 Brussel, rue Blanchisserie 1).

Vader Bernard en schoonzoon Paternoster richtten ongeveer rond 1860-61 elk een hotel op. Het was het begin van het toerisme. Heist was na Oostende en Blankenberge de derde badstad van de kust. In 1861 werd het oudste toeristenverblijf opgericht: het paviljoen van Demolder, dat later werd omgebouwd tot het 'Hotel du Phare' en uitgebaat door Paternoster en Stephanie Baervoets. Het was een van de grootste hotels met 250 kamers. Toen Stephan Zweig in 1904 naar Heist kwam, logeerde hij in dat hotel. D. Paternoster was een bekend figuur in het toenmalige Heist. Hij speelde een belangrijke rol bij de redding van de opvarenden van de schuit de 'Resoluut'. Het vaartuig sloeg voortdurend tegen een golfbreker en de schuit scheurde. De Heistenaars kwamen ter hulp. Vooral Paternoster deed zijn uiterste best. Hij hielp de schipbreukelingen door hen op te nemen in zijn hotel. Voor die heldendaden werd Paternoster beloond met een medaille van het consulaat van Noorwegen en Zweden.¹²

In 1878 had men de St-Sebastiaansgilde met als hofmeester Paternoster. Het 'wemelde' van de 'Baervoetsen' in het bestuur.¹³

Paternoster had ook op de zeedijk een Aubette geinstalleerd. Het was een krantenkiosk waar de toerist boeken kon kopen zoals de romans van Camille Lemonnier, die op de pauselijke 'Index' stonden, een lijst van boeken die katholieken niet mochten lezen.

Charles Baervoets en Leonie Verlinde.

Charles Baervoets (°H 1854 (Karel); T Molenbeek 21 april 1907), X Leonie Verlinde (°Brugge 1863; T Brussel). Zij hadden 5 kinderen: Berthe, Marcel, Siegfried, Paula en Werner. Voor WO I was het de mode om aan je telgen Duitse voornamen te geven.

Het gezin Baervoets (1899) v.l.n.r. Paula, Charles,Berthe, Werner (baby), Leonie, Marcel.  -------  Het gezin Baervoets in 1904:Staand: Charles, Siegfried, Berthe, zittend: Leonie, Marie Henjon, Marcel, vooraan: Werner en Paula

De jonge Charles, geboren Karel   ----------------   Portret van Charles Baervoets

In 1877 vervulde Charles zijn legerdienst. Na eerst het Hotel des Bains te hebben uitgebaat in de Kerkstraat bouwde Charles in 1891 een hotel op de zeedijk ten oosten van Heist, nl. het Grand Hotel des Bains. Tijdens de bouwwerken in 1892, stortte een verdiep in en beviel zijn vrouw Leonie vroegtijdig van een zoon Marcel (1890). Het was een hotel 'de premier ordre', met 150 kamers. Het werd voornamelijk bezocht door Engelse en Duitse toeristen. Als ondernemer had hij, na een advertentie in 'Le Soir', een detailhouthandel overgenomen in St-Jans-Molenbeek, 'Place de la Duchesse', welke eerst door zijn echtgenote en later door zijn kinderen de tweede grootste importzaak van Belgie werd. Vanaf 1895 verblijft Charles en zijn familie gedurende de wintermaanden in Schaarbeek waar hij een tweede verblijf bezit. Hij leefde op grote voet en bezat, als eerste in Heist, een automobiel. Als welgestelde familie werd thuis Frans gesproken. Charles sprak ook vlot Engels en Duits. De kinderen kregen een fijne opvoeding. Charles was ook kunstliefhebber. Hij kocht werken in Brussel maar liet ook kunstenaars in zijn hotel overnachten in ruil voor een kunstwerk. Hij kocht toen ook werken in Brussel. Zo had hij een verzameling van kleine schilderijtjes van tijdgenoten onder wie Felicien Rops, Willem Roelofs, Rodolphe Wytsman, Theodore Baron, een goede vriend van F. Rops, Louis Artan, de beeldhouwer Jef Lambeaux en anderen.

De traditie van verzamelen werd later voortgezet door de kinderen, de 'Heren van Heist' zoals de schilder Floris Jespers hen noemde.¹⁴ Zij verzamelden werken van F. Jespers en C. Permeke. In de jaren '30 kreeg de schilder Door Boerewaard (Dendermonde 1893 - Knokke 1972) in ruil voor kunstwerken, gratis een atelier ter beschikking, in de buurt van het Hotel des Bains.

Grand Hôtel des Bains

Litho (reclameblad). 15

Bovenaan: R.Wytsman, Hoeve in Heist, o/d 46 x 56 cm, privé collectie.- Rodolphe Wytsman.16 Dendermonde (België) 1860-1927 Linkebeek (België). Impressionistische school zoals echtgenote Juliette Wytsman. Verbleef in Knokke in 1883-84.
Onderaan: Théodore Baron, Bloemstuk (Brussel 1840-Namen 1899) Realistisch schilder van landschappen en stillevens.Verbleef in het kunstenaarsdorp van Barbizon. Was bevriend met Félicien Rops en Camille Lemonnier.

Jef Lambeaux, Lachend Meisje, Brons.
Jef Lambeaux (1852-1908). Ontwerper van de ‘Brabofontein’ in
Antwerpen en van ‘De menselijke driften’ (kerkelijke commotie).

Willem Roelofs, Polderlandschap
Willem Roelofs (Amsterdam, 10 maart 1822 - Berchem, 12 mei 1897), belangrijk lid van de
Haagsche School. Was een tijd werkzaam in Brussel.17

Louis Artan de Saint-Martin (Den Haag, 20 april 1837 – Oostduinkerke, 23 mei 1890),
Visserssloep E. Verhaeren schreef over Artan: A Heyst, dans le pavillon qu’il habite près des écluses, le salon renferme mille souvenirs…’18

Er gebeurden ook nare toestanden in het hotel. Na WO I diende een vissersdochter als kamermeisje in het hotel. Haar naam was Zulma Wtterwulghe. Een Engelse gast heeft haar onder dwang meermaals verkracht. Zulma werd zwanger en beviel van een dochter. Ondanks het schandaal ontfermde Leonie zich over dat meisje. Ze werd haar trouwe dienstmeid. Na het overlijden van Leonie werd ze dienstmeid bij de familie De Beir, nadien bij de familie Mattelaer en tenslotte bij de dochter. Ze was een stuk van de familie van 4 generaties en was present op alle feestelijkheden. Meiden werden vroeger ook goed behandeld.

Berthe Baervoets (°Heist 1885- Ϯ Knokke 1971)

Léonie en dochter Berthe

Rond 1900 werd Berthe op kostschool gestuurd naar Maria-Laach in Duitsland. In Brussel ging zij met haar ouders naar de opera. Ze speelde altviool en had een goede stem. Een van haar lievelingsliederen was 'Ich grolle nicht' van de romantische componist R. Schumann.¹⁹ Als jong meisje was ze eens op wandel met haar moeder op de zeedijk. Het was winderig. Een burgermannetje kwam haar tegemoet en zei: 'Mademoiselle, j'ai vu votre jambe'...

Ze huwde met Reimond De Beir, een huisarts die zich in Westkapelle had gevestigd en later te Knokke.

Orthopedie in Westkapelle, 1907

Het was waarschijnlijk een grote eer voor de familie Baervoets dat hun dochter met een doctoor mocht trouwen ondanks het feit dat de familie Franstalig was en De Beir een flamingant. Als bruidsschat financierde Leonie een woning voor het jonge koppel in Westkapelle.

Bij het uitbreken van W.O.I. nam Leonie de beslissing om met het gezin De Beir de vlucht te nemen naar Soesterberg in Nederland. Daar werd Dr. R. De Beir door de Nederlandse overheid benoemd tot kamparts van het vluchtelingenkamp te Zeist, waar gevluchte Belgische soldaten werden ondergebracht.²⁰

De statige woning van het gezin De Beir.

Siegfried Baervoets

Siegfried was een graag geziene man.
Hij was directeur van het Grand Hotel des Bains.In de wintermaanden verbleef hij in Brussel.

Hij verdronk op de leeftijd van 42 jaar in het kanaal van Zeebrugge in de zomer van 1936. Op maandag 29 juni 1936 gingen de broers Frank en Stefaan De Beir naar Zeebrugge om te gaan zeilen op de 'Seahorse' in het kanaal van Brugge-Zeebrugge. Zus Lieve, toen 25 jaar en tandarts, een jaar voor haar huwelijk met Eugene Mattelaer, was ook uitgenodigd maar moest een patient verzorgen. Zij scheef een aandoenlijke brief:

Onze goede nonkel Fried is dood! Ik ben hier in Zeebrugge aan de haven en men is in de vaart aan het zoeken naar zijn lijk en dat van Miss Hendy, de secretaresse. Om twee uur waren Frank, Stefaan nonkel Friedje en Miss Hendy met zijn boot vertrokken. Nog maar juist van wal stak een hevige rukwind op. De boot sloeg om. Nonkel Fried haalde Miss Hendy uit de kajuit en toen zij zich met 4 vastklampten aan de gansch omgeslagen boot, zwom nonkel Fried met Miss Hendy naar wal. Maar op 5 meter van land, trekt  Miss Hendy hem mee in de diepte. Frank en Stefaan konden haast niet zien van de wind en regen en moesten dus alleen...terwijlzij vochten om hun eigen leven op de omgekantelde boot. Wat is dat verschrikkelijk. Het is alsof mijn eigen broer dood was.

En Bon'maman, haar liefste zoon! Hij is gestorven voor een ander, om iemand het leven te redden. Wat is het een harde slag...Ik zit hier te wachten in een bureau van de zeematen. Zal men hem nog terugvinden en de arme Miss Hendy......... Ik wou deze namiddag ook meegaan. Was het nog niet van een patient die nog moest komen, en misschien was ik ook dood.De slepers zijn aan het zoeken naar
zijn lijk. Uw diepbedroefde L.

Bij zijn begrafenis zag Heist 'zwart van het volk'... zwart en in rouw!

Het einde van de Baervoets Saga

In 1976 verkocht de laatste eigenaar van het 'Grand Hotel des Bains', Jacques Ferron het hotel aan een bouwpromotor klaar voor de sloop.